Douche of badkamer lekt naar beneden: waar komt het water vandaan?

Is het een lek, condensatie of een leidinglek?

Kijk wanneer het vocht verschijnt. Komt het kort na het douchen en ligt het onder de douchezone, dan dringt er douchewater door. Verschijnt het ook wanneer niemand doucht, dan wijst dat eerder op een lekkende leiding. Schimmel op het plafond of in de hoeken van de badkamer zelf, zonder vochtkring, wijst eerder op condensatie.

• Vochtkring of niet. Volgens Buildwise Infofiche 3 (§2) geven infiltratie en lekken meestal vochtkringen en uitbloeiingen; schimmel zonder kring komt vaker van condensatie of van hygroscopisch vocht.
• Leidinglek. Sluit alle kranen en kijk of de watermeter blijft draaien. Een lekkende afvoer ziet u op de watermeter niet: die lekt alleen bij gebruik, ook bij gebruik door de bovenburen. In een appartement met een gemeenschappelijke meter zegt de test weinig.
• Condensatie en ventilatie. Een badkamer is een natte ruimte waarvan de lucht volgens TV 258 (§2.3.1, p. 12-13) rechtstreeks naar buiten hoort te worden afgevoerd; voor een badkamer kleiner dan 14 m² noemt TV 258 (Tabel 2, p. 17) een afvoerdebiet van 50 m³/h. Meer over condensatie in vocht in huis.

Waarom houden tegels en voegen het water niet tegen?

Omdat een betegeling niet waterdicht is. Via de voegen, haarscheurtjes en een kitvoeg kan er altijd water achter de tegels komen. De waterdichting hoort daarom in de ondergrond of eronder te zitten: een waterwerende bepleistering, bouwplaten met afgedichte naden, een afdichtingsdoek of een vloeibare coating.

TV 227 (§4.2.2.5, p. 27) zegt uitdrukkelijk dat muurbetegelingen niet als waterdicht te beschouwen zijn, en Buildwise-artikel 2024/03.06 wijst vooral de voegen aan. Gips verliest onder vocht zijn sterkte. Een gipsgebonden wand die rechtstreeks besproeid wordt, hoort daarom volgens TV 227 (Tabel 14, p. 39) en Infofiche 9 steeds onder een waterdicht membraan te zitten. Wat er gebeurt als dat ontbreekt, bespreken wij bij loskomende tegels.

Waar lekt een douche meestal?

Zelden midden in een tegelvlak, bijna altijd aan een aansluiting. TV 227 (Tabel 17, p. 49) noemt twee oorzaken van water door een betegelde douchewand: een ondergrond zonder geschikte dichting, en een dichting die omzeild wordt ter hoogte van de soepele voegen bij doorvoeringen en sanitaire toestellen.

• Douchebak. Zakt of buigt de rand van de bak bij belasting, dan rekt de kitvoeg telkens uit tot ze scheurt. Buildwise-artikel 2022/03.07 raadt aan de randen te ondersteunen en de wanddichting met een aparte dichtingsstrook op de bak aan te sluiten.
• Inloopdouche. Kritiek zijn de aansluiting rond de afvoer, de hoeken en de overgang tussen vloer en wand. Buildwise-artikel 2017/2.9 vraagt een helling van minstens 1,5 % naar de afvoer.
• Glazen douchewand. Infofiche 100 beschrijft een wand die zonder afdichting in een metalen rail geklemd zat. Het water liep door de rail tot tegen de muur.
• Afvoer en terugstuwing. In een appartement kan water uit de douchegoot opborrelen wanneer de bovenburen lozen. Volgens Infofiche 85 komt dat door leidingen die vollopen en door overdruk, onder meer bij te kleine diameters of toestellen te dicht bij een verspringing van de standleiding.
• Leidingen in de wand. Een lek in een ingewerkte toevoerleiding geeft vocht, ook zonder douchen. TV 227 (§5.6.2.4, p. 40) vraagt daarom dat de dichtheid vóór het betegelen wordt nagegaan.

Welke symptomen wijzen op welke oorzaak?

De plaats van de vlek en het moment waarop ze verschijnt, geven al richting. De tabel geeft de meest voorkomende combinaties. Ze vervangt geen onderzoek: vaak spelen twee oorzaken tegelijk, en water kan onder de tegels een eind wegvloeien.

Een herkenbaar verloop

Onder een vernieuwde inloopdouche verschijnt een vlek in het plafond van de woonkamer. De tegelzetter vervangt de kitvoegen, maar na een paar weken is de vlek terug. Pas wanneer de douche in delen wordt beproefd, eerst alleen de vloer, dan de wanden, dan de kraan, blijkt de vlek alleen nat te worden bij water op de vloer. Plaatselijk openmaken toont een waterdichting die niet aansloot op de flens van de afvoer.

Wat kunt u zelf nagaan?

Veel, zonder iets open te breken of op de vloer te kloppen. Leg de toestand vast voor er iets hersteld of opnieuw gekit wordt: na nieuw kitwerk is niet meer te zien hoe de voeg erbij lag, en een opengebroken hoek toont niet meer hoe de dichting aansloot.

1. Schakel eerst de stroom uit als er water langs een plafondlamp of stopcontact loopt.
2. Houd een logboek bij: wanneer de vlek groeit, na welk gebruik, met een foto en een meetlat.
3. Markeer de rand van de vlek met potlood en datum.
4. Controleer de watermeter met alle kranen dicht.
5. Fotografeer de kitvoegen van dichtbij, de hoeken, de afvoer en de onderkant van een glazen wand.
6. Laat de douche een week of langer ongebruikt en kijk of de vlek opdroogt. Een plafond droogt traag: droogt de vlek niet op, dan is douchewater daarmee niet uitgesloten.
7. Verzamel de stukken: offerte, technische fiches van het dichtingssysteem, foto's van de werken vóór het betegelen.
8. Eerst de oorzaak, dan herstellen. Opnieuw kitten is geen diagnose.

Wanneer helpt een expertise?

Zodra het vocht terugkomt na herstel, de schade bij de onderburen zit, of tegelzetter, loodgieter en eigenaar het niet eens zijn over de oorzaak. Liefst vóór er iets opengebroken of opnieuw gekit wordt. Dan wordt de toestand vastgesteld zoals ze was, en gaat de discussie over feiten.

Een expert beproeft de douche in afzonderlijke delen, zoals Infofiche 100 beschrijft, en meet waar het vocht zit. Welke partij juridisch aansprakelijk is, en of een verzekering tussenkomt, hangt ook af van contracten en polissen: daarvoor raadpleegt u een advocaat of uw verzekeraar. Meer over onze aanpak bij bouwgeschillen en als technisch raadsman.