Tegensprekelijke expertise: wat is het en waarom bereidt u ze voor?
Alle partijen aan tafel, elk met een eigen expert: wat er vastgelegd wordt, weegt later zwaar
Een expertise waarbij alle betrokken partijen aanwezig zijn of uitgenodigd werden en kunnen reageren. Meestal bedoelt men een gezamenlijke vaststelling buiten de rechtbank, vaak na een schadegeval, waarbij elke partij of verzekeraar een eigen expert meebrengt. Wat daar vastgesteld en ondertekend wordt, kan u later tegengeworpen worden. Bereid ze dus voor in plaats van ze te ondergaan.
Wat is een tegensprekelijke expertise?
Een expertise waarbij alle betrokken partijen aanwezig zijn of uitgenodigd werden, en kunnen zien, meten en reageren. Strikt genomen is tegensprekelijk een eigenschap en geen aparte vorm. In de praktijk bedoelt men meestal een gezamenlijke vaststelling buiten de rechtbank, waarbij elke partij of haar verzekeraar een eigen expert meebrengt.
Het Handboek Deskundigenonderzoek (Wolters Kluwer) deelt deskundigenonderzoek in als eenzijdig, minnelijk of gerechtelijk. Tegensprekelijk is wat een minnelijk onderzoek van een eenzijdig onderscheidt (nr. 27); in een gerechtelijke expertise bewaakt de rechter de tegenspraak (Gerechtelijk Wetboek, art. 973, § 1). De vorm waarbij elke kant een eigen expert meebrengt, beschrijft het Handboek bij schadegevallen: de expert van de verzekeraar, soms een expert van de verzekerde, en bij onenigheid een derde expert (nr. 1196). Hoe zo'n traject juridisch te kwalificeren valt, is volgens het Handboek vaak onduidelijk (nrs. 5, 29 en 874). Kiezen de partijen samen één expert, dan gaat het om een minnelijke expertise.
Wanneer krijgt u een tegensprekelijke expertise voorgesteld?
Meestal na een schadegeval, wanneer een verzekeraar zijn expert stuurt en de andere betrokkenen uitnodigt. Of bij een bouw- of installatiegeschil waarin de partijen de toestand samen willen vastleggen vóór er hersteld wordt. De uitnodiging komt vaak kort op voorhand, en niet altijd is duidelijk voor wie de expert optreedt (Handboek, nr. 5).
| Situatie | Wie zit er aan tafel | Waar u op let |
|---|---|---|
| De expert van uw eigen verzekeraar bekijkt de schade | Een expert die voor de verzekeraar werkt (Handboek, nrs. 1196 en 1198) | Hij begroot de schade voor zijn opdrachtgever; zijn voorstel toetst u best met eigen metingen en berekening |
| U betwist het bedrag bij uw eigen zaakverzekering (bv. brand) | Uw expert en die van de verzekeraar, zo nodig een derde expert (art. 111/1, § 3 en 121, § 2, 2° Wet Verzekeringen) | De experts beslissen bij meerderheid; bij een brandverzekering eenvoudige risico's sluit die regeling een gang naar de rechter over de begroting in de regel uit (nr. 1218) |
| De verzekeraar van een andere partij nodigt u uit | Experts van verschillende verzekeraars, soms niemand aan uw kant | Een verslag is in de regel slechts tegenstelbaar aan wie bij de vaststellingen aanwezig was en opmerkingen kon maken (nr. 1220); wie er zelf bij is, kan ook pertinenter tussenkomen |
| Aannemer en bouwheer spreken een gezamenlijke vaststelling af | Elke partij met haar eigen expert | Spreken de partijen de vaststelling af als minnelijk onderzoek, dan zijn de feitelijke vaststellingen achteraf tegenwerpbaar, ook na herstel (nr. 31). Is dat niet afgesproken, dan ligt dat minder vast: leg de afspraak vooraf schriftelijk vast |
| De rechter heeft een deskundige aangesteld | Alle partijen, eventueel met technisch raadsman | Zie het verloop van een gerechtelijke expertise |
Wat is een tegensprekelijke vaststelling achteraf waard?
Dat hangt af van wat er afgesproken werd. Werd de vaststelling als minnelijk onderzoek opgezet, dan zijn de feitelijke vaststellingen de partijen tegenwerpbaar, mag daarna hersteld worden en moet een latere gerechtsdeskundige ervan uitgaan (Handboek, nr. 31). Een verslag dat één partij liet opmaken, heeft de waarde van een vermoeden (nr. 20), ook als de andere partij de vaststellingen toeliet (nr. 21).
Het Handboek vermeldt wel dat het tegensprekelijk karakter in verkeers- en maritieme zaken meestal aanvaard wordt (nr. 21). En wat een expert besluit, is iets anders dan wat hij vaststelt. In een minnelijk onderzoek binden de conclusies alleen als dat vooraf zo werd afgesproken (nr. 31), maar zulke clausules zijn volgens het Handboek schering en inslag in verzekeringspolissen (nr. 35). Lees dus vooraf wat uw polis en de uitnodiging zeggen.
Wat loopt er mis als u alleen naar het plaatsbezoek gaat?
Zelden het plaatsbezoek zelf, wel wat er niet gebeurt: een meting die niemand vraagt, een betrokkene die niet is uitgenodigd, een oorzaak die als vaststaand in het proces-verbaal komt terwijl ze alleen vermoed werd, een handtekening onder een tekst die niemand nalas. Na het herstel valt dat zelden nog recht te zetten.
De expert van een verzekeraar werkt voor zijn opdrachtgever (Handboek, nr. 1198). Dat maakt zijn vaststellingen niet onjuist, maar hij hoeft uw standpunt niet te verdedigen. Wie de meetmethode, de norm of de rekenwijze van de andere expert niet kan beoordelen, kan er ook niet op reageren.
Een herkenbaar verloop
Na een lek in het appartement erboven nodigt de verzekeraar van de bovenburen alle betrokkenen uit voor een tegensprekelijke expertise. De eigenaar beneden gaat alleen. Ter plaatse wordt een leiding als oorzaak aangewezen, maar het vochtgehalte van de muren beneden wordt niet gemeten, en de vloer staat in het proces-verbaal als 'geen schade vastgesteld'. De eigenaar tekent en laat herstellen. Maanden later bolt de vloer op. Wat toen niet gemeten werd, is nu moeilijk aan te tonen.
Hoe bereidt u een tegensprekelijke expertise voor?
Door vóór het plaatsbezoek te weten wie er komt en in welke hoedanigheid, wat er gemeten moet worden en wat u wilt laten noteren. Concreet:
- Wie en voor wie. Vraag wie de expertise organiseert, wie uitgenodigd is en voor wie elke expert optreedt. Een expert hoort dat volgens het Handboek zelf te melden (nr. 5). Is de termijn te kort, vraag dan schriftelijk een andere datum.
- Polis en uitnodiging. Zoek een clausule over het gevolg van de expertise en leg die vooraf voor aan uw advocaat of rechtsbijstandsverzekeraar. Vraag ook welke termijnen intussen doorlopen: een lange expertise wacht u best niet zomaar af (Handboek, nr. 1225).
- Iedereen aan tafel. Signaleer welke betrokkenen nog ontbreken: aannemer, onderaannemer, installateur, syndicus, hun verzekeraars.
- Uw eigen beeld vooraf. Foto's, data, facturen, eerdere meldingen. Moet er dringend iets gebeuren om erger te voorkomen, fotografeer dan elke stap, bewaar wat u uitbreekt en verwittig de andere betrokkenen vooraf.
- Ter plaatse. Laat noteren wat gemeten werd, met welke methode, en waar u het niet mee eens bent.
- Voor u tekent. Vraag tijd om het proces-verbaal na te lezen. Teken niet onder druk.
Hoe kunnen wij helpen?
Neem contact op zodra u een uitnodiging krijgt, vóór het plaatsbezoek. Als technisch raadsman van uw partij bereiden wij de vragen en metingen voor, gaan wij mee, meten wij naast de andere expert en lezen wij het proces-verbaal na voor u tekent.
Daarna zetten wij uw opmerkingen schriftelijk en onderbouwd op papier: met metingen, foto's en normverwijzing, zodat ze inhoudelijk beantwoord kunnen worden en, komt het tot een procedure, in het dossier liggen. Bij een schaderegeling kunnen wij ook als uw expert optreden tegenover de expert van de verzekeraar. Treden wij voor u op, dan doen wij dat aan uw kant van de tafel, niet als onafhankelijk expert; die twee rollen houden wij gescheiden. Een uitkomst beloven wij niet: wat wij leveren, zijn vaststellingen en een onderbouwd standpunt.
Wij rekenen per uur, met een raming per fase. Mislukt het overleg en komt het tot de rechter, lees dan het verloop van een gerechtelijke expertise.
De juridische beoordeling ligt bij uw advocaat.
Op het plaatsbezoek wordt beslist wat later nog te bewijzen valt. Wat niet gemeten, gefotografeerd of genoteerd is, valt na het herstel moeilijk nog aan te tonen.
ir. Ben Verlinden
Vragen over tegensprekelijke expertise: wat en wanneer?
Wordt een expertise tegensprekelijk als de andere partij erbij was?
Niet vanzelf. Volgens het Handboek Deskundigenonderzoek (nr. 21) wordt een eenzijdige expertise niet tegenwerpbaar omdat een andere partij bepaalde vaststellingen toeliet; in verkeers- en maritieme zaken wordt het tegensprekelijk karakter dan wel meestal aanvaard. Omgekeerd is een verslag in de regel slechts tegenstelbaar aan wie aanwezig was en opmerkingen kon maken (nr. 1220). Hoe dat in uw zaak uitvalt, beoordeelt uw advocaat.
Wie betaalt mijn eigen expert bij een schaderegeling?
Dat hangt af van de verzekering. Betwist u bij uw eigen zaakverzekering, zoals een brandverzekering, alleen het bedrag, dan stelt u volgens de wet een eigen expert aan; de verzekeraar schiet diens kosten en die van een eventuele derde expert voor, ten laste van wie in het ongelijk wordt gesteld (art. 111/1, § 3 en art. 121, § 2, 2° Wet Verzekeringen). Anders regelt de polis het (Handboek Deskundigenonderzoek, nr. 1226), en een rechtsbijstandsverzekering kan expertisekosten dekken (nr. 1230). Vraag het vooraf na.
Moet ik het proces-verbaal ter plaatse ondertekenen?
Vraag in elk geval tijd om het na te lezen, en laat noteren waar u het niet mee eens bent. In een minnelijk onderzoek zijn tegensprekelijke vaststellingen de partijen achteraf tegenwerpbaar (Handboek Deskundigenonderzoek, nr. 31); volgens het Handboek geldt een raming die de expert van de verzekeraar uitdrukkelijk onder voorbehoud opstelde, niet als dading (nr. 1217). Of en met welk voorbehoud u tekent, bespreekt u met uw advocaat.
Gerelateerd
Bespreek uw dossier
Een eerste gesprek is vrijblijvend. Plan meteen een moment in, of stel uw vraag via het formulier.
Laatst bijgewerkt: